Soevereiniteit centraal thema tijdens 40-jarig jubileum Aboriginal Ambassade

Op 26 januari 1972 prikten vier jonge Aboriginal mannen op het grasveld voor het Australische parlementsgebouw een parasol in de grond en doopten deze om tot Aboriginal Ambassade. Michael Anderson, Billy Craigie, Bert Williams en Tony Coorey reageerden hiermee op de afwijzing van een landrechtenclaim door de toenmalige premier McMahon. ‘De uitspraak van de premier gisteren maakt ons feitelijk vreemdelingen in ons eigen land’, stelde een van de activisten, ‘en net als de andere vreemdelingen hebben we een ambassade nodig’. Vier decennia later is de parasol een tent geworden en is de Ambassade uitgegroeid tot het bekendste symbool van de niet aflatende strijd van Aboriginal Australiërs voor de erkenning van hun soevereiniteit. Het veertigjarig jubileum vormt een gelegenheid om het elan uit de hoogtijdagen van de Aboriginal beweging nieuw leven in te blazen en de soevereiniteitskwestie weer op de politieke agenda te krijgen.

26 januari is een nationale feestdag voor blanke Australiërs. Het is de dag waarop precies 224 jaar geleden de Eerste Vloot de haven van Sydney binnenvoer en honderden Britse gevangenen op de omliggende stranden uitbraakte. Net als in 1972 werd er die dag een stok in de grond geprikt. Het was echter geen parasol, maar een Britse vlag die door kapitein Arthur Phillip werd gehesen om de Britse soevereiniteit te bekrachtigen. Blanke Australiërs noemen de geboorte van hun natie feestelijk Australia Day. De oorspronkelijke bewoners van het continent spreken echter van Invasion Day fo Day of Mourning. Zij rouwen die dag over de inbreuk op hun soevereiniteit en de hiermee gepaarde gaande onderdrukking die tot op heden voortduurt.

Volgens Michael Anderson, activist, advocaat en de enige nog levende van de vier oprichters van de Aboriginal Ambassade, is die soevereiniteit nooit uitgewist. Anderson bracht in december van het afgelopen jaar een bezoek aan Groot-Brittannië om bewijsmateriaal te verzamelen voor de illegale inbezitname van Australië in 1788. Zijn conclusie is dat er geen wetten, verdragen of andere officiële documenten zijn op grond waarvan de Australische Staat kan aantonen, wanneer en hoe de Aboriginal volkeren hun soevereiniteit hebben verloren. Anderson wil zijn bevindingen tot thema van het veertigjarig jubileum van de Aboriginal Ambassade maken en heeft hiermee een gevoelige snaar geraakt. Volgens de grootste nationale krant, The Australian, heeft een hooggeplaatste overheidsfunctionaris gedreigd de financiële steun voor de jaarlijkse NAIDOC-week terug te trekken, omdat het National Aborigines and Islanders Day Observance Committee (NAIDOC) haar festiviteiten op het veertigjarig jubileum van de Aboriginal Ambassade wil baseren. De angst onder de blanke Australische bevolking voor een hernieuwd nationaal soevereiniteitsdebat en mogelijke internationale gerechtelijke stappen over de soevereiniteitskwestie is groot. Maar waarom precies?

De welvaart van Australië is gebaseerd op het land en zijn natuurlijke rijkdommen. Australië behoort wereldwijd tot de grootste producenten van uranium, goud, bauxiet, nikkel en diamant en is de grootste exporteur van ijzer en steenkool. Verder is het een van ’s werelds grootste exporteurs van vlees. De inkomsten uit de mijnbouw en veeindustrie zijn ongekend. Wanneer de Australische Staat zou erkennen dat Aboriginal soevereiniteit nooit werd uitgewist, dan geeft hij daarmee toe dat de het in bezit nemen van het continent illegaal was. Dit betekent dat Aboriginal volkeren moeten worden gecompenseerd voor verloren land en verloren bodemschatten én dat zij voortaan delen in de opbrengst van land en nog te winnen grondstoffen. Los van de enorme financiële consequenties, heeft een erkenning van Aboriginal soevereiniteit ook tot gevolg dat het Australische staatsbestel ingrijpend moet worden veranderd. Er zal ruimte moeten worden gecreëerd voor Aboriginal leiderschap, bestuur en zelfbeschikking. De Australische overheid kan dan niet langer over de hoofden van Aboriginal mensen heen beslissingen nemen zoals zij nu doet, maar zal serieus met hen om de tafel moeten gaan zitten. Politiek kan dan niet meer alleen volgens blanke manieren van onderhandelen en besturen worden bedreven. Wanneer Aboriginal mensen bijvoorbeeld meer tijd nodig hebben om over het toestaan van mijnbouwactiviteiten op hun land na te denken, dan kunnen zij dat verlangen. In de huidige situatie hebben zij deze macht niet. De snelle besluitvorming die zo typisch is voor de westerse politiek, domineert elk proces waarbij het om de rechten van Aboriginal mensen gaat. Aboriginal mensen zijn altijd onderworpen aan de blanke politieke macht en structuren. Hierdoor kunnen hun mensenrechten en politieke rechten voortdurend met voeten worden getreden.

Een laatste niet te onderschatten reden voor het ontwijken van een nieuw soevereiniteitsdebat is geworteld in de angst van blanke Australiërs voor het verlies van hun identiteit en hun gevoel van toebehoren. Het natuurlijke gevoel van thuishoren of belonging dat Aboriginal mensen bezitten, confronteert Australiërs van Europese afkomst er voortdurend mee dat zij feitelijk vreemdelingen zijn. Zij hebben daarom van begin af aan hun eigen mythen gecreëerd om een gevoel van toebehoren op te roepen en hun aanwezigheid te rechtvaardigen. De belangrijkste is de mythe van de heldhaftige pionier. Zij vormt als het ware het fundament voor de Europees-Australische geschiedenis. Zodra Aboriginal soevereiniteit wordt erkend, moet deze mythe worden begraven en zullen blanke Australiërs een nieuwe identiteit moeten ontwikkelen; een identiteit die ook aspecten omvat die hen nu vreemd zijn of die zij momenteel zelfs verloochenen.

Gezien de ingrijpende gevolgen voor Staat en Natie heeft Australië er alle belang bij het soevereiniteitsdebat de kop in te drukken. Het is daarom des te belangrijker internationaal de aandacht te vestigen op het veertigjarig jubileum van de Aboriginal Ambassade. Immers, is het ‘een lange tijd om hier te zitten wachten op een paar antwoorden van mensen die hier recht tegenover ons zitten’, aldus Daren Bloomfield, verantwoordelijke voor het heilige vuur van de Aboriginal Ambassade.

De activiteiten rond het veertigjarig jubileum en de soevereiniteitskwestie kunnen worden gevolgd via de volgende websites:

http://aboriginaltentembassy40th.com/

http://www.aboriginaltentembassy.net/

http://treatyrepublic.net/

Bronnen:

Anderson, M. (2012, 5 January). The Sovereignty Debate - Aboriginal and White Australia.

Geraadpleegd op 22 januari 2012 via http://treatyrepublic.net/content/sovereignty-debate-aboriginal-and-white-australia

Dow, C. (2000). Aboriginal Tent Embassy: Icon or Eyesore? Geraadpleegd op 22 januari 2012 via

http://www.aph.gov.au/library

Foley, G. (z.d.). The Koori History Website. Geraadpleegd op 22 januari 2012 via

http://www.kooriweb.org

Guest, D. (2011, 16 December). NAIDOC funding ‘threat’. The Australian. Geraadpleegd op 22 januari

2012 via http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/indigenous/naidoc-funding-threat/story-fn9hm1pm-1226223406434

Overlander TV. (2008, October 3), Another look at Canberra and the Tent Embassy [Video file].

Geraadpleegd op 22 januari 2012 via http://the-riotact.com/another-look-at-canberra-and-the-tent-embassy/9111

Riggs, D. (2005). Benevolence, belonging and the repression of white violence. Geraadpleegd op 22

januari 2012 via http://digital.library.adelaide.edu.au